Buurtschap Sluis XIII

Het ontstaan van de buurtschap
Het ontstaan van de buurtschap gaat terug naar de tijd van de Peelontginningen, die plaatsvonden in de tweede helft van de 19e eeuw. Deze ontginningen werden gedaan door particuliere ondernemingen zoals de Griendtsveen Turfstrooisel Maatschappij. Het was de bedoeling dat er hier uiteindelijk een heus dorpje zou ontstaan. Men heeft dit niet kunnen realiseren en alles is enkel bij plannen gebleven.

In 1895 werd er nabij de sluis (bij de Moost) een klein schooltje opgericht waar voornamelijk kinderen van boeren en peelwerkers les kregen maar wegens gebrek aan leerlingen volgde er in 1901 een sluiting. In 1930 heeft men opnieuw een schooltje opgestart dat echter in 1944 door oorlogsgeweld totaal verwoest werd. Verschillende jaren later is men begonnen met de bouw van een schoolpand aan de westzijde van de Zuid-Willemsvaart, – (geopend in 1948) – op de plek waar nu buurthuis De Smelen zich bevindt: Landbouwstaat 5. Op 30 april 1950 werd op de bovenverdieping een kapel in gebruik genomen. Zo ontstond buurtschap Sluis 13.

In 1992 onderging het schooltje wederom een sluiting. Dit was toen echt het definitieve einde van het onderwijs op Sluis 13. Ook nu weer speelde het leerlingen-tekort een beslissende rol. De leerlingen gingen na de zomervakantie onderwijs volgen in Someren-eind en Nederweert. Het gebouw werd eigendom van de gemeente Someren maar deze wist er zo snel geen bestemming voor te vinden. Ook afbreken was geen optie. Mensen staken de hoofden bijeen. Er werd een initiatiefgroep opgericht om de mogelijkheden tot behoud en exploitatie van het gebouw te onderzoeken. Er was veel voorbereiding voorafgegaan maar uiteindelijk kreeg het gebouw toch een mooie bestemming en werd het, na een interne verbouwing, een multifunctioneel buurthuis.

Vorig jaar, op 21 september, zijn de grondleggers met een plaquette geëerd. Eén ervan, Henk Vestjens, kon er zelf nog bij zijn. Mies Hendrikx en Theo van Woerkum waren inmiddels helaas overleden maar hun echtgenotes Grietje en Laura onthulden samen met Henk een gedenksteen welke is geplaatst op de gevel van het buurthuis met daarop alle drie hun namen. Tijdens een eerder voorafgaande dienst werd het “Dertiens volkslied” gezongen, ooit gecomponeerd door Wim van de Moosdijk.

Buurthuis De Smelen
Buurthuis De Smelen is een buurthuis in een bijzonder deel van Someren-Eind. Het vormt de centrale ontmoetingsplek van buurtschap Sluis 13, welke ligt op de grens van Brabant en Limburg. Er wonen zo’n 110 gezinnen in de directe omgeving.

Alle activiteiten in en rondom het buurthuis worden tot op de dag van vandaag nog steeds ingevuld door vrijwilligers met de volgende activiteiten: nieuwjaarsreceptie met brunch, handwerkclub, kaarten, hartreanimatiecursus, countrydansen – met sinds 2001 het jaarlijks terugkerend countryfestival tijdens het derde weekend van augustus. Er is een jeu de boules club. Fitgym voor ouderen, yogalessen, een buurtvereniging en een werkgroep “Vrienden van Sluis 13”.

Verhuur
Ook is er een mogelijkheid voor verenigingen, koren, scouting en andere niet-commerciële instellingen, om het gebouw gedeeltelijk te huren voor overnachtingen. Info: Toos Maas – beheerder. 06-19458283 (zie ook: www.desmelen.nl )

Sinterklaascomité
Het Sinterklaascomité van buurtschap Sluis 13 en Stichting Sint Nicolaascomité Someren-Eind hebben vorig jaar de handen ineengeslagen. De gezamenlijke intocht was voor de eerste keer in en rondom het buurthuis. Sint en zijn Pieten werden door heel veel kinderen, ouders en grootouders van de boot afgehaald nabij de sluis. Er was een Pietenpleinfestijn en binnen in de zaal mochten de kinderen Sint een handje geven, een knutselwerkje overhandigen of even op schoot zitten voor een foto. En zoals het hoort ging ieder kind naar huis met een lekkere zak snoep. Het was een feestelijk evenement, dat ook dit jaar weer zal worden georganiseerd.

Kapel
Op religieus gebied vervult het gebouw ook nog steeds een grote rol. Er is wekelijks, op zondagochtend om 10.15 uur, een woord -en communiedienst waarbij er gemiddeld zo’n 30 kapelbezoekers aanwezig zijn. Mensen komen, om de viering bij te wonen, behalve van Sluis 13 ook uit Someren-eind, Someren-dorp, Asten-Heusen, Ospel en Nederweert. U ziet het: de kapeldeur staat voor iedereen en uit alle windstreken open. Na afloop van de dienst wordt er gezellig koffiegedronken en worden de dingen van de dag doorgesproken.

Heerlijk middagje foto’s kijken en herinneringen ophalen
Een overvol buurthuis was vorig jaar op een zondagmiddag in februari het decor van een bijzondere bijeenkomst: een fotomiddag over de geschiedenis van Sluis 13. Ruim 120 belangstellenden verzamelden zich om oude foto’s te bekijken, herinneringen op te halen en verhalen te delen. De sfeer was gemoedelijk, met veel blije gezichten en levendige gesprekken. Dit leverde een leuke uitwisseling op, waarbij men elkaar aanvulde met details over vroegere gebeurtenissen en personen die op de foto’s te zien waren. De opkomst overtrof de verwachting en bevestigde de sterke verbondenheid die velen nog met de buurtschap voelen. Zelfs na drie uur luisteren en kijken kon het publiek geen genoeg krijgen van de foto’s en de verhalen en werd er onderling nog lang verder gebuurt.

Omdat er altijd veel onwetendheid en verwarring was rondom het jeugdcarnaval ga ik even uitleggen hoe het eigenlijk ooit is ontstaan
In het verre verleden was er in Someren-eind en op Sluis 13 tijdens de carnavalsdagen helemaal niks te doen voor de jeugd. Daarom kwam pater Koolen, die in die jaren in onze kapel de eucharistievieringen voorging, met het idee om een jeugdcarnaval op te richten. Uiteraard in samenwerking met de Eindse carnavalsvereniging. Het voorstel werd enthousiast ontvangen maar wel met de duidelijke boodschap dat Sluis 13 de gehele organisatie op zich zou nemen. En zo werd het jeugdcarnaval geboren. Er werd toentertijd in goed gezamenlijk overleg een afspraak gemaakt dat, zolang Sluis 13 kinderen kon “leveren”, er ieder jaar een kind van Sluis 13 de jeugdstoet van de Smelenhoek en de Plattevonder voor mocht gaan.

In 1966 werd Wilhelmien Lenders door Prins Jan van de Plattevonder tot de eerste jeugdprinses geïnstalleerd en Sjaak van Bogget werd de eerste jeugdvorst. De laatst “geleverde” jeugdprins was in seizoen ’13-’14 met Jeugdprins Teun de 2e (bijgestaan door Jeugdvorstin Demi uit Someren-eind).

Vanaf die tijd kan nu ieder kind van Someren-Eind en van Sluis 13, welke in groep 8 van basisschool de Vonder zit, kans maken op deze mooie eretitel en genieten van een onvergetelijke ervaring.

Hartelijke groeten namens Stichtingsbestuur Buurtschap Sluis 13, Toos Maas.